De SOLAR-faciliteit: hybride living lab
De eerste SOLAR-faciliteit wordt ons eerste living lab: een echte plek waar we duurzame, autonome leefsystemen bouwen, testen en documenteren. Wat we daar leren, publiceren we openbaar, zodat anderen erop verder kunnen bouwen.
Waar we nu staan
We zijn de faciliteit nu aan het ontwerpen. Het is nog een plan: er is nog niets goedgekeurd, gefinancierd of gebouwd.
Wat is een living lab?
Een demonstratie laat zien dat iets één keer werkt. Een living lab stelt de lastige vragen: werkt het nog na een jaar? Wat gaat er als eerste stuk? Wat kost het onderhoud? In een living lab is de infrastructuur zelf het experiment: het dak dat energie opwekt, het gebouw dat warmte opslaat, het water dat wordt gemeten en hergebruikt. Mensen zijn niet het proefobject; we meten hoe de systemen presteren.
Waarom "hybride"?
De eerste SOLAR-faciliteit wordt hybride: aangesloten op het elektriciteitsnet, maar deels zelfvoorzienend. Ze wekt zelf energie op, slaat een deel op en kan belangrijke dingen draaiende houden als het net uitvalt. Zo kunnen we alles goed in de praktijk testen. En omdat we alles meten, zien we precies wanneer de faciliteit op eigen kracht draait, hoe lang dat goed gaat en wat het kost.
Ons einddoel gaat verder: we willen een complete, volledig zelfvoorzienende off-grid faciliteit ontwerpen, een echt Sustainable Off-grid Living-lab for Autonomy and Research. Wat we in de hybride faciliteit leren, vormt de basis voor dat ontwerp.
Het concept: wonen, werken en leren
Het concept is bewust gemengd. Een living lab hoort geen grote machine te zijn op een leeg terrein, maar verbonden met het dagelijks leven. Ons voorstel, "Work-Living labs", combineert daarom wonen, werken en leren op één terrein van 170 bij 250 meter: woningen, bedrijfsruimte, winkels en een restaurant, met daartussen de ruimte van SOLAR voor onderwijs, onderzoek (R&D) en pilotprojecten.
Onze visie in vier fasen
Dit is een plan en een visie. Het voorstel is niet goedgekeurd, niet gefinancierd en niet gebouwd, en er hangen nog geen jaartallen aan. Alle aantallen zijn indicatief.
Fase 1 (het midden van het terrein): een gebouw met een EHBO-post (verdieping 1 en 2) en ouderenzorg (verdieping 3 tot en met 5), en een gebouw met 8 winkels (verdieping 1 en 2) en appartementen (verdieping 3 tot en met 5).
Fase 2: 90 appartementen, 15 A-framehuizen en ongeveer 25.200 m³ bedrijfsruimte.
Fase 3: de ruimte van SOLAR. Een schoolgebouw met ruimte voor R&D en pilotprojecten, een collegezaal, gezamenlijke computerlabs, laboratoria, ruimtes voor metaal- en houtbewerking, een 3D-printerruimte (printerfarm) en een serverruimte. Boven de ruimte van SOLAR is plaats voor ongeveer 40 appartementen en 12 A-framehuizen.
Fase 4: 60 appartementen, 15 A-framehuizen en ongeveer 29.400 m³ bedrijfsruimte.
In het midden van het terrein ligt ook een restaurant.
SOLAR biedt zelf geen zorg of behandeling; ons gezondheidsthema (Asklepios) is niet-klinisch.
Wat we er willen testen
Energie (Helios): zonne-energie, aardwarmte en slim gebruik van restwarmte. Waar komt de energie binnen, wanneer is de vraag het hoogst, hoeveel warmte kunnen we terugwinnen, en wat gebeurt er als het net uitvalt?
Water (Poseidon): water meten, opvangen en hergebruiken.
Voedsel (Demeter): een deel van het voedsel dichtbij telen.
Materialen & bouw (Hephaistos): duurzame, circulaire bouwmaterialen voor onze faciliteiten.
Technologie (Prometheus): een werkplaats waar kapotte onderdelen worden gerepareerd, gemeten en beschreven, en waar 3D-geprinte vervangers worden getest.
Afval & kringloop (Persephone): repareren in plaats van weggooien, en reststromen terug in de kringloop.
Kennis & onderwijs (Athena): workshops en lessen; elke reparatie of proef kan een lesvoorbeeld worden.
Gemeenschap (Hestia): de vragen van buren openlijk beantwoorden, zoals over geluid, verkeer, voor wie het is en wat er met de gegevens gebeurt.
Alle resultaten, ook wat mislukt, komen in het SOLAR Archief.
Stap voor stap
We bouwen SOLAR niet door stappen over te slaan. Eerst de kennis (archive.solar), dan kleine, meetbare experimenten, daarna pas grotere gebouwen. Ons beleidsplan 2026–2029 beschrijft drie fasen voor de stichting:
Opstartfase (jaar 1–2): de organisatie inrichten, het digitale archief ontwikkelen, samenwerkingskaders vaststellen en pilotprojecten starten.
Uitbreidingsfase (jaar 3 en verder): onderzoek opschalen, de vrijwilligersstructuur versterken, de financiering verduurzamen en meer publiceren.
Continuïteitsfase: kwaliteit en transparantie borgen, het beleid regelmatig herzien en ons werk maatschappelijk inbedden.
Dit zijn doelen, geen beloftes. Het bestuur evalueert elk jaar de voortgang.
Wat we nodig hebben
Een locatie: grond of een gebouw waar het living lab kan komen.
Financiering: giften, subsidies, fondsen, sponsoring en projectfinanciering.
Partners: kennisinstellingen, overheden, bedrijven en organisaties die mee willen denken en bouwen.
Vrijwilligers: technici, makers, onderzoekers, studenten en iedereen die wil helpen.